2003 YILINDAKİ

BİR RÖPORTAJDA               

NELER DEMİŞTİM?

Coşkun Büktel

Aşağıdaki ifadeler, tümüyle, Mayıs 2003 tarihinde, Yücel Göktürk ve Tora Pekin'in,  Postexpress dergisi adına, Coşkun Büktel ile yaptıkları "Haklılar Değil, Suçlular Güçlü" başlıklı röportajın, "Ölüleri Gömün" adlı çevirimiz ile ilgili son bölümünden aktarılmıştır.   "Ölüleri Gömün" skandalının günümüzdeki aşamalarını aktarmaya başlamadan önce, skandalın geçmişini hatırlatmayı uygun buluyoruz.

(...)

Son olarak, DT genel müdürü Lemi Bilgin ile İstanbul Şehir Tiyatrosu genel sanat yönetmeni Nurullah Tuncer’e seslenmek isterim. Bu iki yönetici, savaşa karşı görünmeye özen gösteriyor, tiyatro bütçesinden savaşa karşı ilanlar veriyor, savaşa karşı oyunlar sahneliyormuş gibi bir izlenim yaratmaya çalışıyorlar. Ama savaşa karşı olmak için, seyirciye yalnızca “All My Sons” (“Hepsi Oğlumdu”) gibi, savaşla dolaylı olarak ilgili, “soft” oyunları sunmak yetmez.

Dünya tiyatro edebiyatında, savaşa karşı yazılmış en etkili oyun, Irvin Shaw’un “Bury the Dead” (“Ölüleri Gömün”) adlı oyunudur. “Ölüleri Gömün”, İkinci Dünya Savaşı öncesinde, Amerika’da, Savaşa Karşı Oyunlar yarışmasında birincilik ödülü almıştır. Savaşın dehşetini sahnede dolaysız olarak, tüyler ürpertici bir çarpıcılıkla canlandıran “Ölüleri Gömün”, dünya tiyatrosunun savaşa karşı verdiği en yaratıcı, en sarsıcı, en vurucu, en soylu cevaptır. Bu oyun Coşkun Büktel çevirisiyle “Eleştiren Oyunlar” adlı antolojide yayınlandığında, aralarında Cevat Çapan, Memet Baydur, Altan Erkekli, Selçuk Erez, Cuma Boynukara, Hamdi Alkan gibi isimlerin bulunduğu 15 aydın sanatçı, oyunun ve çevirisinin önemini belirten demeçler vermişlerdir. Örneğin, Memet Baydur. “Ölüleri Gömün”ün, “konusuyla ve Coşkun Büktel tarafından yapılmış çevirisiyle her tiyatronun repertuarına onur verecek bir oyun” olduğunu; Altan Erkekli, “konusu, içeriği, teması ve başarılı çevirisiyle çok çarpıcı ve önemli bir oyun” olduğunu; Cevat Çapan ise, “dünya tiyatro edebiyatında yerini sağlam biçimde almış (...) çağdaş bir klasik” olduğunu söylemiştir. Hamdi Alkan, aynen şöyle demiştir: “Ölüleri Gömün, savaşa ve militarizme karşı şiirsel ve yaratıcı bir destan. Türkiye’nin bu oyuna şiddetle ihtiyacı var. Ve ne mutlu Türk tiyatrosuna ki, Ölüleri Gömün’ün Türkçe’de nefis bir çevirisi var. Tüm tiyatrocular Coşkun Büktel’e minnettar olmalıyız.” Cuma Boynukara, “kafatasının içinde beyin yerine pirzola bulunmadıktan sonra, bir insanın böyle bir oyunu üstelik de Coşkun Büktel’in çevirisinden, okuyup da beğenmeyebileceğini, düşünemiyorum.” demiştir. Çeviriyi okuyan Oxford University Press Eğitim Direktörü Toros Öztürk, “Ölüleri Gömün’ü oynamamak tiyatral bir suçtur.” demiştir.

Lemi Bilgin ve Nurullah Tuncer, bu tiyatral suçu işlemeye devam ettikleri halde, yani savaşa karşı dünyanın en etkili oyununu aforoz ettikleri halde, savaşa karşıymış gibi görünmeye devam ediyorlar. Post Express okurlarının, bu tiyatral suçu, bu ikiyüzlülüğü unutmamalarını, bulabildikleri her platformda bu suçun hesabını Lemi Bilgin ve Nurullah Tuncer’den sormalarını istediğimi belirterek, şimdilik, son sözümü söylemiş olayım.

Post Express, 19 Mayıs / 15 Haziran 2003, sayı 25. Sayfa 46-49.

GÜNCELLEME (10 Ağustos 2007):

Başta tiyatrom.com, tiyatrodergisi.com.tr, tiyatroevi.com, tiyatronline.com olmak üzere, internetteki tiyatro sitelerinin tüm yöneticileri, "İnsanların tiyatromuza ilişkin bilinçsizliğinden hiç şikayetçi" olmadıkları için; Lemi Bilgin ve Nurullah Tuncer'den, dünyanın bu kanama döneminde "Ölüleri Gömün"ü oynamamak (zehire karşı panzehir sunmamak) suçunun hesabını sormayı asla düşünmediler.

Tiyatro sitelerimizin sahipleri, Coşkun Büktel'in açıkladığı vahim skandallardaki hakikat payıyla, o skandallar hakkında Büktel'in yazdıklarının doğru olup olmadığıyla, asla ilgilenmediler. Onlar skandalların belgeleriyle, yazılanların doğruluğu, haklılığı ve önemiyle ilgilenmek (itiraz edebiliyorlarsa Büktel'in yazılarında yer alan belgelenmiş gerçeklere itiraz etmek) yerine; Büktel'in açıkladığı hakikatleri ya tamamen görmezden geldiler, ya da ilgilerini yalnızca, Büktel'in bu skandalları niçin teşhir ettiği konusunda spekülasyonlar üretmeye yönelttiler. (Onlara göre, Büktel, bu skandalları, oyunları oynansın diye veya oyunları oynanmadığı için birilerine kızdı diye, teşhir ediyordu.) Büktel'in yalnızca "niyetini" okumakla ilgilenen bu site sahipleri, Büktel'in teşhir ettiği "asla yalanlanamamış" vahim gerçekleri okurlardan saklamayı (okurları eşek yerine koymayı) tercih ettiler/ediyorlar.

Onlar sakladığı sürece, saklanan gerçekleri gündemden düşürmemeye kararlıyız.

"ÖLÜLERİ GÖMÜN" SKANDALI:

Yazıların tümü Coşkun Büktel tarafından yazılmış ve tarih sırasıyla sıralanmıştır.

1. Neler Olmuştu?

2. Devlet Tiyatrosu "Evet" dedi, Şehir Tiyatrosu "Hayır" diyor

3. Büktel'in dilekçesi ve Şehir Tiyatrosu'nun "cevabı"(!)

4. 2003 Yılındaki bir röportajda neler demiştim?

5. Skandal konusunda Mustafa Demirkanlı'nın iftiralarını Hilmi Bulunmaz nasıl yanıtladı?

6. 2007 Yılındaki Vatan gazetesi röportajında neler dedim (demiş oldum)?

7. KÜltür Bakanı Ertuğrul Günay, DT Genel Müdürü Lemi Bilgin'i Derhal Görevden Almalıdır

8. Firuzan Tercan Olayına dair Büktel Yorumuna Sansür

9. "Ölüleri Gömün" bir kez daha DT sezon programında